Süni intellekt artıq yalnız texnologiya sahəsində istifadə olunan bir vasitə deyil. İnsanlar gündəlik həyatda nə alacaqlarına, hansı məlumatı oxuyacaqlarına, hansı filmi izləyəcəklərinə, hətta bəzən necə yazacaqlarına qərar verərkən süni intellektdən istifadə edirlər. Bu rahatlıq qərarvermə prosesini sürətləndirsə də, insanın öz düşüncəsinə və seçimlərinə təsiri ilə bağlı yeni suallar yaradır.

Süni intellekt böyük həcmdə məlumatı qısa müddətdə analiz edərək istifadəçiyə müxtəlif variantlar təqdim edə bilir. Məsələn, alış-veriş zamanı məhsul tövsiyələri, səyahət planları, restoran seçimləri və ya təhsil istiqamətləri ilə bağlı təkliflər insanın qərarını formalaşdırmağa təsir göstərə bilər. İstifadəçi son qərarı özü versə də, qarşısına çıxan seçimlər onun düşüncə istiqamətini müəyyən qədər dəyişə bilər.

Digər tərəfdən, insanlar hazır cavablara öyrəşdikcə məlumatı özləri araşdırmaq və fərqli variantları müqayisə etmək ehtiyacını daha az hiss edə bilərlər. Bu isə zamanla tənqidi düşünmə və müstəqil qərarvermə vərdişlərinin zəifləməsi ilə bağlı müzakirələrə səbəb olur.

Süni intellektin verdiyi cavabların hər zaman doğru olmadığını da nəzərə almaq vacibdir. Sistem mövcud məlumat əsasında cavab hazırlayır və bəzi hallarda səhv, natamam və ya kontekstdən kənar məlumat təqdim edə bilər. Buna görə xüsusilə maliyyə, sağlamlıq, təhsil və hüquq kimi vacib məsələlərdə AI-nin cavabını son qərar kimi qəbul etmək əvəzinə, məlumatı əlavə mənbələrlə yoxlamaq lazımdır.

Məsələnin başqa tərəfi isə alqoritmlərin insanın seçimlərini tədricən istiqamətləndirə bilməsidir. Sosial şəbəkələrdə qarşımıza çıxan videolar, xəbərlər və məhsullar təsadüfi şəkildə seçilmir. İstifadəçinin əvvəlki davranışları nəzərə alınaraq ona müəyyən məzmun və tövsiyələr təqdim olunur. Nəticədə insan bəzən seçim etdiyini düşünsə də, seçim imkanlarının hansı məlumatlarla formalaşdırıldığının fərqində olmaya bilər.

Bununla belə, süni intellekti insanın qərarvermə qabiliyyətinin əvəzi kimi deyil, köməkçi vasitə kimi qəbul etmək mümkündür. Müxtəlif variantları göstərmək, məlumatı ümumiləşdirmək və vaxt aparan işləri sürətləndirmək baxımından AI faydalı ola bilər. Əsas məsələ isə son qərarın verilməsi zamanı insanın öz məntiqini, təcrübəsini və əldə etdiyi məlumatları nəzərə almasıdır.

Süni intellekt inkişaf etdikcə insanla texnologiya arasındakı münasibət də dəyişəcək. Buna görə əsas sual AI-nin qərarlarımızı əvəz edib-etməməsindən çox, onun təsiri altında qərar verərkən nə qədər müstəqil qala bildiyimizdir.