Google şirkətinin “Debug” proqramı təhlükəli xəstəlikləri yayan ağcaqanadların sayını azaltmaq üçün yeni üsul üzərində işləyir.
XeberPlus.com xəbər verir ki, proqram çərçivəsində ABŞ-ın Kaliforniya və Florida ştatlarında milyonlarla Aedes aegypti növü ağcaqanadın təbiətə buraxılması planlaşdırılır. Məqsəd dang qızdırması, Zika virusu, çikungunya və sarı qızdırma kimi xəstəliklərin yayılmasının qarşısını almaqdır.
Layihənin əsasını Wolbachia adlı bakteriya təşkil edir. Alimlər laboratoriyada bu bakteriya ilə yetişdirilən erkək ağcaqanadları təbiətə buraxaraq onların çoxalmasının qarşısını almağa çalışırlar.
Ağcaqanadlar dünyada ən təhlükəli canlılardan biri hesab olunur. Onların yaydığı xəstəliklər səbəbindən hər il 1 milyondan çox insanın həyatını itirdiyi bildirilir. Xüsusilə Aedes aegypti növü insanlara müxtəlif virusların ötürülməsində əsas rol oynayır.
Yeni üsulda yalnız erkək ağcaqanadlar təbiətə buraxılır. Erkək ağcaqanadlar insanları dişləmədiyi üçün xəstəlik yaymaq riski yaratmır. Onlar Wolbachia bakteriyası daşımayan dişi ağcaqanadlarla cütləşdikdə yumurtalar inkişaf edə bilmir və yeni nəsillərin sayı azalır.
Bu üsul bir növ “bioloji doğum nəzarəti” kimi qiymətləndirilir. Alimlər hesab edir ki, uzun müddət tətbiq edildikdə ağcaqanad populyasiyasını əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq mümkündür.
Google-ın Sinqapurdakı sınaqlarında bu metodun dang qızdırması hallarını təxminən 70 faiz azaltdığı bildirilib. Braziliyada aparılan araşdırmalarda da Wolbachia bakteriyasının xəstəliyin yayılmasına qarşı təsirli olduğu göstərilib.
Lakin metodun əsas çətinliyi odur ki, nəticənin davamlı olması üçün ağcaqanadların uzun müddət ərzində mütəmadi olaraq buraxılması tələb olunur. Bu isə əlavə xərc və logistika problemləri yarada bilər.
Alimlər başqa bir yanaşma üzərində də çalışırlar. Bu üsulda həm erkək, həm də dişi Wolbachia daşıyan ağcaqanadlar təbiətə buraxılır və bakteriyanın gələcək nəsillərə ötürülməsi hədəflənir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu texnologiya əsasən müəyyən xəstəlikləri yayan Aedes aegypti növünə yönəldiyi üçün ekosistemə təsirinin məhdud olması gözlənilir.
