NASA ayın səthində yerləşən Marius Hills çuxurunun altında nəhəng mağara və ya qədim lav tunelinin olub-olmadığını müəyyənləşdirməyə hazırlaşır. Belə bir quruluşun aşkarlanması gələcəkdə Ayda uzunmüddətli insan missiyaları üçün təbii sığınacaq rolunu oynaya bilər.

XeberPlus.com xəbər verir ki, alimlər ayın səthinin altını yeraltı radarı, seysmik sensorlar və qravimetr vasitəsilə araşdıracaq, kameralar isə çuxurun divarları və ətraf ərazi haqqında əlavə məlumat toplayacaq.

Marius Hills çuxurunun dərinliyi təxminən 34 metrdir ki, bu da təqribən 10 mərtəbəli binanın hündürlüyünə bərabərdir. Çuxurun eni isə təxminən 65-90 metr arasında dəyişir. Yaponiya kosmik agentliyinin SELENE/Kaguya aparatı bu qeyri-adi quruluşu 2009-cu ildə müəyyən etmişdi.

Alimlərin əsas sualı çuxurun yalnız səthdəki boşluq olub-olmaması deyil. Marius Hills Ayın qədim vulkanik bölgələrindən biridir və tədqiqatçılar çuxurun altında kilometrlərlə uzana biləcək lav tunellərinin mövcud ola biləcəyini düşünürlər. Əvvəlki orbital radar müşahidələri də bölgədə yeraltı boşluqların ola biləcəyinə dair işarələr göstərib.

Belə bir mağaranın tapılması astronavtlar üçün xüsusi əhəmiyyət daşıya bilər. Ay səthində gündüz temperaturu təxminən 127 dərəcə Selsiyə yüksələ, gecə isə mənfi 173 dərəcəyə qədər enə bilir. Yeraltı mağaralar həm bu kəskin temperatur dəyişikliklərindən, həm də kosmik və Günəş radiasiyasından təbii müdafiə təmin edə bilər.

GIMLI layihəsi mağara aşkarlamasa belə, əldə ediləcək məlumatların elmi əhəmiyyəti böyük olacaq. Çuxurun divarlarında normal şəraitdə səthin altında qalan reqolit və qədim lav təbəqələri görünür. Onların araşdırılması Ayda vulkan püskürmələrinin necə baş verdiyini və müxtəlif lav axınları arasında nə qədər zaman keçdiyini anlamağa kömək edə bilər.

Araşdırma NASA-nın insanları yenidən Ay səthinə göndərməyə hazırlaşdığı dövrə təsadüf edir. Agentliyin hazırkı planına əsasən, Artemis IV missiyası ilə ilk yeni Artemis Ay enişi 2028-ci ilin əvvəlində nəzərdə tutulur. İki astronavtın Ayın cənub qütbü yaxınlığında təxminən bir həftə elmi tədqiqat aparması planlaşdırılır.